จัดตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 2540 เพื่อทำการศึกษาวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับการพัฒนาประเทศ เพื่อช่วยเหลือให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถลดต้นทุนการผลิต ตลอดจนทำการศึกษาวิจัยและพัฒนาแหล่งพลังงานทางเลือกต่างๆ เพื่อมาทดแทนการนำเข้าเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ ตอบสนองต่อนโยบายการพัฒนาของภาครัฐและแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้า อยู่หัวเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง นั่นคือ ให้สังคมไทยพึ่งพาตนเองและสามารถยืนด้วยตัวเองอย่างเหมาะสมและพอเพียง
การศึกษาพฤติกรรมของระบบมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในการพัฒนาต่อยอดงาน วิจัยขั้นสูง การลองผิดลองถูกสำหรับการออกแบบทางวิศวกรรมโดยปราศจากพื้นฐานที่มั่นคง เป็นผลให้เกิดความสิ้นเปลืองทรัพยากร ทั้งด้านการเงิน เวลาและบุคลากรอย่างมากมาย การวางรากฐานทางด้านการคำนวณและการจำลองผลที่ดีจะส่งผลให้การวิเคราะห์ระบบ การควบคุมระบบและออกแบบระบบทำได้ง่ายขึ้น มีประสิทธิภาพ และประหยัด หน่วยวิจัยนี้ยังมุ่งเน้นการศึกษาวิจัยขั้นสูงทางด้านการสร้างแบบจำลองและ การจำลองผลระบบพลวัต ไม่ว่าจะเป็น ระบบไฟฟ้ากำลัง ระบบขับเคลื่อน ระบบการตรวจรู้ ระบบพลังงานทดแทน ฉนวนไฟฟ้าแรงสูง หรือระบบที่น่าสนใจอื่น ๆ
นับตั้งแต่ปี 2547 หน่วยวิจัยนี้ได้เริ่มนโยบายการดำเนินงานวิจัยเชิงรุก ภายในระยะเวลา 3 ปี จนถึงเดือนธันวาคม 2549 ที่ผ่านมานี้ หน่วยวิจัยไฟฟ้ากำลังและพลังงานได้รับการสนับสนุนและมีความร่วมมือกับภาครัฐ อาทิ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค การไฟฟ้านครหลวง การไฟฟ้าฝ่ายผลิต สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ สำนักงานแผนและนโยบายพลังงานแห่งชาติ และภาคเอกชน เช่น บริษัท ซีเกตเทคโนโลยี (ประเทศไทย) จำกัด บริษัทฮิตาชิโกบอลสตอเรจ (ประเทศไทย) จำกัด และอื่น ๆ โดยได้รับเงินสนับสนุนโครงการวิจัยจำนวนร่วม 10 โครงการ เป็นจำนวนงบประมาณวิจัยรวมกันทั้งสิ้นกว่า 2 ล้านบาท และความอนุเคราะห์ข้อมูลประกอบการวิจัยต่าง ๆ เป็นอย่างดี